چهل و هشت

در مجلسي بوديم و چند مهمان خارجي حضور داشتند ... دوستي عالم و فاضل كه آشنايي خوبي نيز با زبان انگليسي و فرانسه داشت ، مجلس داري مي كرد ... از قضا ، آن دوستان خارجي ما هم دستي در زبان فارسي داشتند و گاهگاهي ، جملات فارسي شكسته بسته اي هم مي گفتند. ... دوست فرنگ ديده ي ما كه با لهجه ي زيبايي انگليسي و فرانسه را صحبت مي كرد ، تلاش وافري داشت تا در حين بيان جملات فارسي ، بسته به مورد ، اسامي هنرپيشگان هاليوودي و سياستمداران انگليسي يا آمريكايي را به نحو درستي ادا كند.

پاسي از شب گذشته بود كه آن دوستان خارجي ما نظرشان جلب شد و يكي از آنها كه اسپانيايي بود ، از ايشان پرسيد ، شما چه اصراري داريد ، تا تمامي اين اسامي را با لهجه ي درست انگليسي بيان كنيد؟ ... دوست نحصيلكرده ي ما نيز در پاسخ گفت ، از نظر زبان شناسي ، بايد تمامي اسامي خاص را با همان تلفظ صحيح زبان مبدا بيان كرد ... آن دوست اسپانيايي در جواب پرسيد ، پس چگونه است كه اسامي فرانسه و يا اسپانيايي را با تلفظ صحيح زبان اصلي بيان نمي كنيد ، ولي تلاش مي كنيد اسامي انگليسي را درست تلفظ كنيد؟ ... دوست ما در پاسخ گفت ، من اسامي فرانسه را تلاش مي كنم به زبان اصلي تلفظ كنم ، ولي اسپانيايي را خيلي خوب بلد نيستم ، وگرنه آنها را هم بايد درست تلفظ كرد.

دوست ديگري در جمع نشسته بود كه از عرب هاي خوزستان بود ، اين دوست عرب ما به دوست دانشمند ما گفت ، حالا اسپانيايي بلد نيستي ، عربي را كه از همان دوران نوجواني مي آموزي و اگر بلد باشي قرآن بخواني ، به يقين تلفظ كلمات عربي را بلدي ، چطور مي شود كه اسامي عربي را بلد نيستي درست تلفظ كني ، ولي خود را ملزم مي داني كه اسامي انگليسي و فرانسوي را درست تلفط كني؟ ... دوست انديشمند ما گفت ، اسامي عربي را هم بايد درست تلفظ كرد ، و اگر من درست تلفظ نمي كنم ، كوتاهي از من است.

دوست اسپانيايي ما دوباره گفت ، ولي اين كار خيلي سخت است ، در زبان ما چنين چيزي وجود ندارد و ما تمامي اسامي را به همان تلفظ خودمان بيان مي كنيم ، به نظر من منطقي هم نيست ، چون بايد هر نفر تمامي زبان هاي دنيا را بلد باشد تا بتواند هر اسمي را به زبان اصلي خودش تلفظ كند ، فكرش را بكنيد ، با اسامي چيني ، ژاپني ، مغولي ، فنلاندي ، روسي و يا آفريقايي چه بايد كنيم؟ ... دوست فرهيخته ي ما گفت ، قرار نيست تمامي مردم ، تمامي زبان هاي دنيا را ياد بگيرند ، فقط كافي است يك انجمن ربان داشته باشيم كه بتواند تلفظ درست اين كلمات را تعيين و در يك نظام هماهنگ وارد زبان فارسي عموم نمايند ، در ضمن ، چه اشكالي دارد كه آدم همه ي زبان ها را بلد باشد!

دوست انگليسي رباني هم در جمع بود كه اندكي با زبان هاي فارسي و عربي آشنايي داشت ، گفت ، ولي تا آنجايي كه من مي دانم ، زبان فارسي قابليت بيان تمامي تلفظ هاي موجود در ساير زبان ها را ندارد ... دوست فاضل ما گفت ، اين از ضعف هاي زبان فارسي است كه متأسفانه زبان ناقصي است ... دوست انگليسي زبان ما گفت ، نه تنها زبان فارسي ، بلكه بسياري ديگر از زبان هاي زنده ي دنيا نيز قابليت بيان تمامي تلفظ هاي موجود در ساير زبان ها را ندارند ، حتي در زبان انگليسي هم همين گونه است ، مثلن براي بيان دو نوع "هـ" و "ح" از يك صداي  مربوط به حرف "H" استفاده مي كنيم و يا براي سه حرف "س" ، "ث" ، "ص" در زبان شما ، از يك صداي مربوط به حرف "S" و همين طور براي سه حرف "ز" ، "ض" و "ظ" از يك صداي مربوط به "Z" استفاده مي كنيم ، آيا زبان انگليسي هم ناقص است؟ ، اين موضوع در ساير زبان ها نيز ديده مي شود ، آيا تمامي اين زبان ها ناقص هستند؟ ، يعني هر كسي در زبان مادري خودش ، اسامي زبان هاي ديگر را به تلفظ زبان اصلي بيان مي كند؟ ... دوست عالم ما گفت ، اين موضوعي است كه بسياري از زبان شناسان تأييد كرده اند و هر كسي دوست داشته باشد مي تواند به اين روش عمل كند و هر كس هم دوست نداشته باشد مي تواند به اين روش عمل نكند ، من فقط نظرم را بيان كردم و خودم هم معتقدم درست است و تلاش مي كنم به همين روش هم عمل كنم ، حالا شما خود دانيد.

دوست آلماني زباني كه در جمع بود و تا اين موقع ساكت بود ، گفت ، يك روش ، بايد عملي باشد و از منطقي كاربردي برخوردار باشد ، آن گونه كه من متوجه شدم ، شما حتي در بيان تمامي اسامي به زبان هاي اصلي آن اشكال داريد ، حتي فكر نمي كنم شما بتوانيد اسامي تمامي شهرها ، رودخانه ها ، استان ها ، كوه ها ، بناها ، اسامي خاص هر زباني را بتوانيد به زبان اصلي آن بيان كنيد ، ضمن آن كه اگر بخواهيد هر اسمي را به زبان اصلي آن تلفظ كنيد ، سوزن زباني شما بايد مرتب تغيير لهجه بدهد و جملات شما از نظر آوايي بسيار زشت خواهد شد ، تصور كنيد در بيان داستاني كه لازم است از اسامي انگليسي ، فرانسوي ، آلماني ، مغولي ، روسي و عربي در كنار هم استفاده كنيد ، چه آهنگ زباني زشتي خواهيد داشت؟ ، به اعتقاد من چنين نظريه اي ، فقط در حد يك نظريه است و جنبه ي كاربردي فراگيري ندارد و كاري به جز الكن كردن زبان مادري تان نخواهد داشت.

دوست دانشمند ما گفت ، اين نظر شخصي من  نيست و بسياري از زبان شناسان معتبر ، نه آدم هايي معمولي ، آن را تأييد مي كنند ، حال شما مي خواهيد از اين سخنان پند گيريد يا ملال!